İlaç endüstrisi, yaşam kalitesinin yükseltilmesinde, bulaşıcı hastalıkların önlenmesinde ve insan sağlığının korunmasında önemli bir rol oynar. Sağlık hizmetlerine olan talebin artması, ilaç dağıtımı ve üretimin de sürekli olarak gelişmesine katkıda bulunur. Aynı zamanda ülkeler içinde stratejik ve ekonomik öneme sahiptir. Bu ülkelerden biri olan Güney Afrika, Afrika kıtasında ilaç sektörünün en gelişmiş olduğu ülkelerden biri olarak karşınıza çıkar. Güçlü sağlık sistemi, gelişen sanayi altyapısı, uluslararası iş birlikleri sayesinde sadece kendi halkının sağlık ihtiyaçlarını karşılamakla kalmaz; aynı zamanda kıtanın büyük bölümüne ilaç sağlayarak bölgesel bir merkez haline gelir. Güney Afrika ilaç endüstrisinin temelini jenerik ilaç üretimi oluşturur. Jenerik ilaçlar, daha önce geliştirilmiş ve patent süresi sona ermiş bir ilacın, aynı etken maddeyle üretilen eşdeğer versiyonlarıdır. Ülkede kullanılan ilaçların büyük bir kısmı yerel olarak üretilir. Bu durum ilaçlara erişimi önemli ölçüde kolaylaştırır. Güney Afrika nüfusu için uygun fiyatlı ilaçlar, halk sağlının korunmasında kritik rol oynar.
İlaç Talebini Belirleyen Faktörler
Güney Afrika’da ilaç kullanımını arttıran en önemli unsur, hastalık çeşitliliğidir. Ülkede hem uzun süreli tedavi gerektiren hem de bulaşıcı hastalıklar oldukça yaygındır. Güney Afrika dünyada HIV pozitif birey sayısının en yüksek olduğu ülkelerden biridir. HIV/AIDS ve tüberküloz gibi hastalıklar çok ciddi bir sağlık sorunu olamaya devam etmektedir. Bu durum, ülkede çok çeşitli ilaçların düzenli olarak üretilmesini ve ithal etmesini zorunlu bir ihtiyaç haline getirmiştir. Güney Afrika ilaç endüstrisi bu ihtiyaçlara cevap verebilmek adına hızla gelişmiş ve Afrika’nın diğer ülkelerine de ilaç sağlayan bir alt yapıya kavuşmuştur.
Güney Afrika’nın Üretim Altyapısı
Güney Afrika’nın ilaç endüstrisi, Afrika kıtasında lider ve stratejik bir konuma sahiptir. Jenerik ilaç üretimi, HIV/AIDS, tüberküloz gibi bulaşıcı hastalıklarla mücadelede üstlendiği rol, klinik araştırma, uluslararası iş birlikleri sayesinde güçlü bir altyapı sunar. İlaç üretimi konusunda öne çıkan firmalardan biri olan Güney Afrika merkezli Aspen Pharmacare, uluslararası pazarda güçlü bir konuma sahiptir. Dünya Sağlık Örgütü ve küresel sağlık kuruluşlarıyla yapılan iş birlikleri sayesinde bu firma, özellikle HIV/AIDS ve aşı üretiminde tedarakçi haline gelmiştir. Aspen Pharmacare gibi yerel firmalar, jenerik ilaç üretiminde önemli bir paya sahiptir. Jenerik ilaçlar, orijinal ilaçlara göre daha uygun fiyatlı oldukları için sağlık sistemi hem de bireysel kullanıcılar tarafından büyük önem taşır. Bu firmalar, yalnızca Güney Afrika için değil, diğer başka Afrika ülkeleri için de üretim yapar. Güney Afrika’nın üretim altyapısında klinik araştırmaların büyük önemi vardır. Ülke, çeşitli hasta profilleri, eğitimli sağlık personelleri sayesinde klinik deneyler için oldukça elverişli bir ortam sunar. Bulaşıcı hastalıklar, aşılar, kanser tedavileri üzerine yapılan birçok klinik çalışma bu ülkede yürütülür. Güney Afrika ilaç pazarında çok uluslu şirketlerin varlığı da dikkat çekicidir. Novartis, GlaxoSmithKline, Johnson&Johnson, Pfizer gibi global ilaç şirketleri ülkede üretim tesisleri kurmuş veya yerel şirketlerle ortaklıklar geliştirilmiştir.
İlaç Endüstrisinde Karşılaşılan Güçlükler
Yukarıda belirtilen güçlü yönlere rağmen Güney Afrika ilaç endüstrisi bazı zorluklarla karşı karşıyadır. Bunlar arasında:
· Ham madde temininde dışa bağlılık
· Üretim maliyetlerinin artması
· Enerji kesintileri
· Küresel firmalarla rekabet
· Altyapı sorunları
· Ar-Ge yatırımlarının sınırlı olması
sayılabilir. Bu sorunlar, sektörün sürdürülebilir büyümesini zaman zaman zorlaştırır.
Denetim ve Güvenlik
Güney Afrika’da ilaçların kalitesi ve güvenliği devlet tarafından sıkı bir şekilde denetlenir. İlaç sektörünün düzenlenmesi ve denetiminden sorumlu kurum South African Health Products Refulatory Authority ( SAHPRA)’dır. SAHPRA, ilaçların etkinliğini, kalitesini, güvenliğini denetleyerek halk sağlığını korumayı amaçlar. Ulusal standartlara uygun çalışmayı hedefleyen bu kurum, Güney Afrika’da üretilen ilaçların farklı ülkelere ihraç edilmesini de kolaylaştırır. Ancak zaman zaman onay ve denetim süreçlerinin yavaş ilerlemesi sektör açısından bir sorun olarak görülür.
Güney Afrika İlaç Endüstrisinin Geleceği
Güney Afrika ilaç endüstrisinin gelecekteki en önemli hedeflerinden biri yerel üretim kapasitelerini arttırmaktır. İlaç ham maddesi olan farmasötik bileşenleri kendi ülkelerinde üretilmesi, dışa bağımlılığın azaltılması açısından büyük öneme sahiptir. Böylelikle üretim maliyetleri düşürülecek, istihdam arttırılacaktır. Biyoteknolojinin de Güney Afrika’nın ilaç endüstrisinin geleceğindeki rolü büyüktür. Biyoteknoloji ilaçlar, aşılar sektörün gelişim süreçleri arasında yer alır. Bu ürünler, hem daha etkili tedaviler sunmakta hem de ihracat potansiyelini artırmaktadır. Üniversiteler, araştırma merkezleri yeni ilaçların üretim ve geliştirilmesinde katkı sağlamaktadır.
- Hande AKSU